Η χαμένη ταυτότητα

Ήταν Σάββατο βράδυ, το τελευταίο του καλοκαιριού, με την πολυδιαφημισμένη μπλε πανσέληνο του Αυγούστου να της θυμίζει πως η ζωή δεν έχει αλλάξει, πως τίποτα δεν έχει αλλάξει. Είναι αλήθεια; Έβαλε ένα ποτό και το απολάμβανε στην βεράντα του σπιτιού της, κάπου στα βόρεια προάστια της Αθήνας. Η ώρα ήταν περασμένες δέκα και η γειτονιά ήταν απόλυτα ήρεμη. Ένας σκύλος μόνο γρύλιζε κάπου εκεί κοντά, τίποτ’ άλλο.


Τα παιδιά είχαν ήδη κοιμηθεί χωρίς πολλά παρακάλια, ύστερα από την ολοήμερη έκθεση στον ήλιο και την θάλασσα, κουρασμένα και ηλιοκαμένα όπως ήταν.

Σύζυγος, δεν υπήρχε. Δηλαδή υπήρχε, πρώην σύζυγος μια φορά το μήνα που κατέθετε στον λογαριασμό της τράπεζας την διατροφή για τα δύο τους παιδιά, εκπληρώνοντας με τον τρόπο αυτό τα καθήκοντα του ως πατέρας και θυμίζοντάς της ένα παρελθόν ως παντρεμένη που σίγουρα, καθόλου δεν νοσταλγούσε. Όχι ότι τα είχε ανάγκη μέχρι πριν εφτά μήνες η Κυριακή. Δούλευε και τα έφερνε μόνη της βόλτα μια χαρά. Είχε μάθει άλλωστε να δουλεύει από πολύ μικρή. Δούλευε από την πρώτη μέρα που είχε έρθει στην Αθήνα, όταν πέρασε στο πανεπιστήμιο. Ενώ οι άλλες φοιτήτριες ζούσαν την ανέμελη ζωή του φοιτητή, εκείνη δούλευε όχι για βιοποριστικούς λόγους αλλά, θεωρούσε πως το να κάθεσαι, πολύ απλά, ήταν χάσιμο χρόνου. Δεν επιβάρυνε έτσι και τους αγρότες γονείς της στο χωριό, που ζορίζονταν να τα βγάλουν πέρα, καθώς είχαν και άλλα πέντε στόματα να θρέψουν, συν τα δύο δικά τους. Παρά τα ζόρια τους όμως, δεν την είχαν ξεγράψει… Της έστελναν κάθε μήνα τόσο χρήματα, όσο και αγαθά δικής τους παραγωγής. Με πολύ κόπο και στερήσεις, κατάφερε να πάρει το πτυχίο της από το τμήμα πολιτικών επιστημών της Νομικής σχολής Αθηνών και να κάνει μεταπτυχιακό στην επικοινωνιολογία. Το διδακτορικό της στην διοίκηση επιχειρήσεων και η άριστη γνώση αγγλικών και γαλλικών, σε συνδυασμό με την πολύ καλή γνώση στην χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών, πριν δεκαπέντε χρόνια, την έκαναν περιζήτητη στον ιδιωτικό τομέα, κάτι που της επέτρεπε να μην ξεμένει ποτέ από δουλειά.

Ο γάμος, δεν ήταν σε αντίθεση με τις περισσότερες γυναίκες, παιδικό όνειρο. Ήρθε όμως και η μόνη του επιτυχία τώρα που τα σκεφτόταν αυτά πίνοντας ήρεμα το ποτό της, ήταν η γέννηση των δύο της παιδιών, του Αντρέα εφτά χρονών σήμερα και της Ελένης, τεσσάρων. Το διαζύγιο ήρθε όταν η Ελένη ήταν μόλις δέκα μηνών. Η Κυριακή ήταν πάντοτε ανεξάρτητη και το να πιάσει τον σύζυγό της τυχαία στην αγκαλιά μιας άλλης γυναίκας, ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι που έπνιξε τον γάμο τους. Καθόλου δεν την πείραξε, αυτό, όσο περίεργο κι αν ακούγεται, ήταν αλήθεια. Πάντα είχε ενδείξεις, όχι όμως αποδείξεις για την έντονη εξωσυζυγική του δραστηριότητα. Του έδωσε τα παπούτσια στο χέρι και τον έστειλε στην μανούλα του, στο φτωχικό τους στην… Εκάλη. Ούτε ο άλλος το πήρε κατάκαρδα… Κάθε άλλο, ευκαιρία έψαχνε. Ήταν εντάξει στις υποχρεώσεις του όμως απέναντι στα παιδιά, τις οικονομικές τουλάχιστον, πολύ σημαντικό, τις δύσκολες αυτές εποχές. 

Η οικονομική κρίση έφερε τα πάνω κάτω στην ζωή της, όπως και στις ζωές τόσων άλλων. Ευτυχώς, το σπίτι που μέναν ήταν δικό τους, καθαρό από δάνεια και η προνοητικότητά της να διατηρεί ξεχωριστό λογαριασμό από τον πρώην σύζυγό της που της επέτρεπε να έχει την ανεξαρτησία που μια ζωή είχε συνηθίσει, της εξασφάλιζαν τα προς το ζην για αρκετά χρόνια, συν η διατροφή που έπαιρνε για τα παιδιά.

Το πρόβλημά της όμως δεν ήταν αυτό… Σε αντίθεση με τον περισσότερο κόσμο, εκείνη τα βόλευε εύκολα σχετικά, αυτές τις πολύ δύσκολες μέρες. Εκείνο που την σκότωνε, ήταν η αναμονή… Δεν την μπορούσε καθόλου. Την σκότωνε κυριολεκτικά. Η αναμονή για την εύρεση μιας εργασίας, την έκανε άλλο άνθρωπο. Τα παιδιά της αποσπούσαν βέβαια την προσοχή και την έκαναν να φυλακίζει πολύ βαθιά στο μυαλό της, τις μαύρες σκέψεις για χάρη τους. Κάτι ήταν κι αυτό…

Απόψε όμως, εκεί στο μπαλκόνι, κοιτώντας την πανσέληνο κι ενώ τα παιδιά κοιμούνταν μακάρια, ο εφιάλτης που ξεκίνησε από την στιγμή που η ναυτιλιακή εταιρεία που εργαζόταν φαλίρισε και βρέθηκε στον δρόμο απ’ την μια στιγμή στην άλλη πριν εφτά μήνες περίπου, ξαναγύρισε. Αιτία, ένα άρθρο που διάβασε στο διαδίκτυο, μιας ψυχολόγου, που την άγγιξε βρίσκοντας την ανάλυση της πολύ ενδιαφέρουσα. Το τύπωσε και άρχισε να το ξαναδιαβάζει, στο χαμηλό φως ενός φωτιστικού...

«Η εργασία αποτελεί την κυριότερη απασχόληση στην καθημερινή ζωή του μέσου ενήλικα. Το επάγγελμα είναι η σχεδόν επικρατέστερη μοναδική επίδραση στην ζωή του ανθρώπου. Πράγματι αν αφαιρέσουμε τις ώρες του ύπνου, ο άνθρωπος είτε εργάζεται, είτε προετοιμάζεται για την εργασία, είτε αναπαύεται από την εργασία, είτε  προσπαθεί  να  βρει  υποκατάστατα  για  την  εργασία.

Επομένως, η επαγγελματική προσαρμογή αποτελεί βασικό μέρος της γενικής προσαρμογής του ατόμου στην ζωή του και μία κατ` εξοχήν δυνατότητα να συμπληρώσει την ιδέα για τον εαυτό (self-concept).
Η εργασία αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την διαμόρφωση της ταυτότητας του ατόμου. Αποκτούμε ταυτότητες μέσω των κοινωνικο-πολιτιστικών ομαδοποιήσεων στις οποίες ανήκουμε.

Η απώλεια της εργασίας και μάλιστα όταν συμβαίνει ξαφνικά, όπως σε περίοδο μιας οικονομικής κρίσης, μπορεί να επηρεάσει τα άτομα αρνητικά. Εκτός φυσικά των οικονομικών δυσκολιών, τα άτομα που χάνουν την εργασία τους βρίσκονται αρχικά σε μια κατάσταση σοκ. Η αίσθηση της απώλειας είναι έντονη. Ακολουθούν συναισθήματα άγχους, ντροπής, προσωπικής απαξίωσης. Τέλος μια παρατεταμένη τέτοια κατάσταση μπορεί να οδηγήσει το άτομο σε κάποια ψυχολογική διαταραχή, όπως η κατάθλιψη.

Στην έρευνα των Joelson και Wahlquist (1987) στην Σουηδία, η ανεργία βρέθηκε ότι συντελεί σε μια διαδικασία που αποτελείται από μια προοδευτική ψυχολογική κρίση, εξαιτίας της έλλειψης σημαντικών παραγόντων που συμβάλλουν στην διαμόρφωση της ταυτότητας. Η φάση της αναμονής ήταν μια πολύ επιβαρυμένη φάση της ανεργίας εξαιτίας της παρατεταμένης αβεβαιότητας. Εκτός από τις καταθλιπτικές αντιδράσεις των ατόμων μια ακόμα ψυχολογική αντίδραση ήταν η παράλογη συμπεριφορά αναζήτησης εργασίας.

Ήδη από το πρώτο στάδιο της ανεργίας, απειλούνται πολλοί παράγοντες που διαμορφώνουν την προσωπική ταυτότητα: 1) Η εργασία αποτελεί παράγοντα δόμησης του χρόνου. 2) Η εργασία αποτελεί απόδειξη των ικανοτήτων κάποιου, παρέχοντας του την δυνατότητα του ελέγχου και της κυριαρχίας. 3) Η εργασία αποτελεί παράγοντα δόμησης των σχέσεων.

Η ανεργία σημαίνει λοιπόν, απώλεια της ταυτότητας; Το αν μπορούμε να διαχειριστούμε αυτή την απώλεια με ένα αποδεκτό τρόπο καθορίζεται από τις εναλλακτικές δυνατότητες που διαθέτουμε και που μας προσφέρει η κοινωνία. Η έρευνα έδειξε ότι εκείνα τα άτομα που διέθεταν λιγότερες εναλλακτικές δυνατότητες (π.χ. συμπαράσταση από φίλους), ήταν πιο ευάλωτα ψυχολογικά.

Πρώτον δεν χρειάζεται πανικός. Η αιτία του άγχους πολλών ατόμων κατά τη διάρκεια μιας οικονομικής κρίσης σχετίζεται φυσικά με τα χρήματα, αλλά αυτό πολλαπλασιάζεται όταν ανησυχούμε για κάτι που δεν ελέγχουμε. Η ανησυχία δεν αλλάζει την κατάσταση αλλά αντίθετα, μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα του στρες και να προκαλέσει αγωνία, η οποία στη συνέχεια οδηγεί σε παράλογη σκέψη και κατά συνέπεια μικρή αποφασιστικότητα.

Είναι εύκολο να αρχίσουμε να έχουμε εμμονή με πράγματα στη ζωή μας τα οποία ελέγχουμε ελάχιστα ή καθόλου. Η ενασχόληση με την οικογένεια και τους φίλους, με κάποιο παλιό χόμπι δεν κοστίζουν τίποτα και μειώνουν το άγχος και την αίσθηση ανησυχίας.»

Είχε χάσει την ταυτότητά της λοιπόν; Είχε γίνει καταθλιπτική; Αυτά σκεφτόταν και δεν μπορούσε να βρει απαντήσεις. Δεν την ένοιαζε τόσο για τον εαυτό της. Τα παιδιά της σκεφτόταν και μελαγχολούσε. Αυτά δεν ήθελε να επηρεαστούν απ’ όλη αυτή την κατάσταση. Έκανε τα πάντα γι’ αυτό η μήπως όχι…;

Μπήκε μέσα σο σπίτι… Έπλυνε το ποτήρι και πήγε στο μπάνιο. Στον ολόσωμο καθρέφτη, είδε το είδωλό της και δεν το αναγνώρισε… Έδειχνε κουρασμένη και γριά. Οι ασημένιες τρίχες ήταν πάρα πολλές στα κατάμαυρα σγουρά μαλλιά της. Θυμόταν πως ήταν όμορφη γυναίκα… Οι άλλοι, αυτό λέγανε… Καλά οι άντρες… Το λέγανε και οι γυναίκες όμως… Μάλλον θα έλεγαν για κάποια άλλη σκέφτηκε. Έβγαλε τα ρούχα της και φόρεσε ένα νυχτικό, αέρινο και απαλό. Πριν το ρίξει πάνω της, η εικόνα που αντίκρισε, την τρόμαξε. Όχι σκέφτηκε, δεν είναι δικό μου αυτό το σώμα… Πάντα γυμναζόταν καθημερινά και παρά τις δύο γέννες, το κορμί της είχε ζηλευτές αναλογίες και ήταν πάντα σφριγηλό και ικανό ν’ ανάψει εύκολα τον πόθο οποιουδήποτε αρσενικού, ακόμα και στα σαράντα της… Αυτό όμως που έβλεπε, την σόκαρε. Κάπου είχε διαβάσει, πως η γυμναστική και η περιποίηση του εαυτού μας, αποβάλλει το άγχος. Το έλεγαν και οι αρχαίοι Έλληνες άλλωστε, νους υγιή, εν σώματι υγειή. Αυτό όμως, σίγουρα, μόνο υγεία και καλή διάθεση δεν φανέρωνε. Η εικόνα της, την είχε σοκάρει για τα καλά.

Με μία παρόρμηση της στιγμή, πέταξε το μισοφορεμένο νυχτικό από πάνω της, γέμισε την μπανιέρα της με καυτό νερό, έριξε και μπόλικα άλατα και αιθέρια έλαια που είχαν καιρό που περίμεναν στα βαζάκια τους και χώθηκε μέσα. Το ζεματιστό νερό την χαλάρωσε αρκετά και της έφτιαξε την διάθεση. Το πρώτο πράγμα που σκέφτηκε ήταν να πάει πρωί – πρωί κομμωτήριο!

Αφού μούλιασε, βγήκε απ’ την μπανιέρα, φόρεσε μπουρνούζι και πήγε στην κρεβατοκάμαρα. Κάθισε στην τουαλέτα και αράδιασε μπροστά της μπουκαλάκια και βαζάκια, που τον τελευταίο καιρό της φαίνονταν εντελώς άχρηστα.

Στο σπίτι, υπήρχε κι ένα δωμάτιο, που κανείς δεν επισκέπτεται πια. Μικρό δωμάτιο, με όργανα γυμναστικής, όλα τελευταίας τεχνολογίας.

Εύχομαι μόνο να μην έχουν σκουριάσει σκέφτηκε κάπως μεγαλόφωνα… Αφού τέλειωσε την περιποίηση της, κατευθύνθηκε προς τα εκεί… Άνοιξε το φως και κοίταξε μέσα… Ευτυχώς, μύριζε μόνο απ’ την κλεισούρα. Άνοιξε την μπαλκονόπορτα και ο αέρας όρμησε μέσα δροσερός και μυρωδάτος. Την άφησε ανοιχτή και βγήκε. Το είχε πάρει απόφαση, από αύριο, θα έκανε ένα νέο ξεκίνημα, όσον αφορά τον εαυτό της και την εικόνα της. Ένιωθε εξαντλημένη και τα βλέφαρά της βάραιναν. Όμως, πριν πάει στο κρεβάτι, έκατσε στο γραφείο της, ένα πολυτελές μαονένιο κομμάτι που της είχε στοιχίσει μια περιουσία και άνοιξε τον υπολογιστή. Οι συνήθειες δεν αλλάζουν εύκολα και δεν θα άλλαζαν κι απόψε. Πάντα κοίταζε την ηλεκτρονική της αλληλογραφία πριν κοιμηθεί. Ενώ έριχνε μια γρήγορη ματιά με το μυαλό της, έφτιαχνε έναν κατάλογο με τα όσα είχε να κάνει από αύριο, κομμωτήριο, γυμναστική βόλτα με τα παιδιά για ψώνια…

Ενώ τα σκεφτόταν όλα αυτά, την προσοχή της τράβηξε ένα μήνυμα με αποστολέα έναν άνθρωπο που είχε χρόνια να δει και να έρθει σ’ επαφή μαζί του και που η επικοινωνία τους, περιορίζονταν μόνο με κάποιες τυπικές κάρτες Χριστουγέννων και τίποτ’ άλλο. Ο άνθρωπος αυτός, ήταν ένας παλιός της συνάδελφος, προ δεκαετία περίπου, από την εταιρεία τηλεφωνίας που εργαζόντουσαν μαζί στον τομέα διοίκησης αυτής, για τρία περίπου χρόνια, με τα γραφεία τους να είναι απέναντι καθ’ όλη την διάρκεια της συνεργασίας τους. Καλό παιδί ο Πέτρος και πολύ γοητευτικός θυμήθηκε, στα σαράντα πέντε του σήμερα, αν υπολόγιζε σωστά και, φανατικός εργένης, όπως του άρεσε πάντα να ισχυρίζεται και να λέει στους γύρω του. Πέρα από τα τυπικά ερωτήματα για την υγεία της και την οικογένειά της, το μήνυμα είχε κι ένα ερώτημα που η Κυριακή απάντησε μεγαλόφωνα τόσο δυνατά, που όποιος την άκουγε δύο η ώρα τα ξημερώματα, σίγουρα θα νόμιζε πως κάποια βίδα της έχει λασκάρει…

Ναι Πέτρο, το θέλω μ’ όλη μου την καρδιά!

Σίγουρα, ποιος θα μπορούσε ν’ αρνηθεί την θέση ιδιαιτέρας γραμματέως του γενικού διευθυντή της μεγαλύτερης εταιρείας τηλεπικοινωνιών που δραστηριοποιούνταν στη χώρα!!!

Το κείμενο εντός εισαγωγικών, είναι της κα Μ. Μπάδα, ψυχολόγου – επικοινωνιολόγου – δρ Παντείου και το βρήκα στην ιστοσελίδα:

http://psychografimata.com/1552/i-psichologia-tis-ikonomikis-krisis/

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου